Ad Atticum 5.1 Auxilia

Ad Atticum 5.1

note:  underlined vocabulary words are links to Lewis and Short;  some notes from DRSB, Select Letters

scripsit Minuturnis mense Maio anno 51

CICERO ATTICO SAL.

Ego vero et tuum in discessu vidi animum et meo sum ipse  testis; quo magis erit tibi videndum ne quid novi decernatur,  ut hoc nostrum desiderium ne plus sit annuum.

• in discessu: Cicero was about to depart for his province, Cilicia in Asia Minor, as proconsul; Atticus had been to visit him at Tusculum
• animus: as often: feelings, disposition
• testis, is: witness
• nostrum desiderium: missing each other
• annuUs, not annus.

De Annio Saturnino, curasti probe. de satis dando vero, te  rogo, quoad eris Romae, tu ut satis des;

• quoad: as long as

et sunt aliquot  satisdationes secundum mancipium, veluti Mennianorum  praediorum vel Atilianorum.

• • satisdatio
  • mancipium,
  • praedium, i: farm, estate, manor                                                                             ____

de Oppio, factum est <ut>  volui, et maxime quo<d de> dccc aperuisti;

• aperio, ire

quae quidem  ego utique vel versura facta solvi volo, ne extrema exactio  nostrorum nominum exspectetur.

• versura

Nunc venio ad transversum illum extremae epistulae tuae versiculum in quo me admones de sorore.

• transversus: a line of writing along the margin at the end of the letter (extrema epistola)
• soror: Atticus’s sister Pomponia, who was married to Cicero’s brother Quintus

quae res se sic habet: ut veni in Arpinas, cum ad me frater venisset, in primis nobis sermo isque multus de te fuit; ex quo ego veni ad ea  quae fueramus ego et tu inter nos de sorore in Tusculano locuti.

• Arpinas, atis: adjective form of Arpinum; Cicero’s villa in Arpinum (the form is neuter singular)
• multus (sc. sermo)
• veni: i.e. I came to the point (we use the same verb)

nihil tam vidi mite, nihil tam placatum quam tum meus frater erat in sororem tuam, ut, etiam si qua fuerat ex ratione sumpta offensio, non appareret.

• ex ratione sumpta:
• appareo,ere: appear

ille sic dies. postridie  ex Arpinati profecti sumus. ut in Arcano Quintus maneret dies fecit; ego Aquini, sed prandimus in Arcano (nosti hunc fundum).

• ille sic dies (sc. abiit, or se habet): that’s how that day went
• postridie: on the next day
• Arcanum: Quintus’s villa at Arx
• dies fecit: the day brought it about that….(it was a holiday)
• prandeo, prandere, prandi, pransus: to eat lunch
• nosti=novisti

quo ut venimus, humanissime Quintus ‘Pomponia’  inquit, ‘tu invita mulieres, ego vero adscivero pueros’. nihil  potuit, mihi quidem ut visum est, dulcius, idque cum verbis tum etiam animo ac vultu.

• invita: imperative
• mulieres, pueros:  not friends but male and female slaves who would dine with the family for the holiday
• adscivero: adscisco (ascisco) ere, adscivi (ascivi), adscitum (ascitum): adopt, take to oneself, invite
• cum…tum: both…and

at illa audientibus nobis ‘ego ipsa  sum’ inquit ‘hic hospita’; id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat Statius ut prandium nobis videret.

• Statius: one of Quintus’s liberti (freedmen)
• hospita, ae: fem. of hospes, here: guest
• videre: here “see to”
• id autem ex eo quod: that remark came from this, as I think, that …

tum Quintus  ‘en’ inquit mihi, ‘haec ego patior cottidie’.

• en tibi

dices ‘quid, quaeso,  istuc erat?’ magnum; itaque me ipsum commoverat; sic absurde et aspere verbis vultuque responderat.

• istuc
• absurde

dissimulavi dolens.

• dissimulare vs. simulare

discubuimus omnes praeter illam, cui tamen Quintus de mensa misit; illa reiecit.

• discumbuere: take ones places at table (clearly the women are reclining as well)
• de mensa misit: Q. sends his wife some dinner

quid multa? nihil meo fratre lenius,  nihil asperius tua sorore mihi visum est; et multa praetereo quae tum mihi maiori stomacho quam ipsi Quinto fuerunt.

• meo fratre; tua sorore: abl. of comparison
• praetereo, ire: omit, pass by without mention.
• maiori stomacho …mihi…Quinto: double dative;

 ego inde Aquinum. Quintus in Arcano remansit et Aquinum ad me postridie mane venit mihique narravit nec secum illam dormire voluisse et cum discessura esset fuisse eius modi qualem ego vidissem.

• mane: adv: in the morning
• cum (Pomponia) disscessura esset, (Pomponiam) fuisse eius modi qualem ego (pridie) vidissem
• eius modi: of that sort

quid quaeris? vel ipsi hoc dicas licet,  humanitatem ei meo iudicio illo die defuisse.

• quid quaeris?: “in short, in a word” (also: noli quaerere)
• licet + subjunctive
• ei: Pomponiae
• humanitas

haec ad te scripsi,  fortasse pluribus quam necesse fuit, ut videres tuas quoque esse partis instituendi et monendi.

• partis: accusative plural

Reliquum est ut ante quam proficiscare mandata nostra exhaurias, scribas ad me omnia, Pomptinum extrudas, cum  profectus eris cures ut sciam, sic habeas, nihil mehercule te  mihi nec carius esse nec suavius.

• mandata nostra exhaurias: a favorite Ciceronian expression in the letters: execute, fulfill my commissions
• Pomptinus: one of Cicero’s legates
• extrudo
• sic habeas: ‘consider’ or ‘think’ + oratio obliqua

A. Torquatum amantissime dimisi Minturnis, optimum virum; cui me ad te scripsisse aliquid in sermone significes  velim.

• Aulus Manlius Torquatus: Praetor in 70